Opella eenmalig gebruik 1 internetformaat-51ad91dd-28df-41a3-8205-d1530cf1fed3.jpg
Eerstelijnszorg 09-01-2020

Ouderenzorg over financiële muren heen goed voor oudere én maatschappij

De zorg en ondersteuning van ouderen wordt vaak via verschillende wetten betaald. Wijkverpleging gaat via de Zorgverzekeringswet (Zvw). Ondersteuning, zoals bijvoorbeeld hulp bij het huishouden, loopt via de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo).  En langdurige zorg wordt betaald vanuit de Wet langdurige zorg (Wlz). Dit levert lang niet altijd het beste resultaat op voor de oudere in kwestie. In de gemeente Ede doen ze het daarom anders. Daar loopt sinds december 2017 een project waarbij zorgaanbieder Opella, de gemeente, zorgverzekeraar Menzis en het zorgkantoor samenwerken. Een zogenoemde arrangeur regelt alle zorg en ondersteuning voor een oudere die hulp nodig heeft, zonder dat daarbij vooraf de ‘hokjes’ van de verschillende wetten in de weg zitten. En dat levert veel op.

De arrangeur heeft in dit project de hoofdrol. In de praktijk is dat een wijkverpleegkundige of casemanager dementie die werkt bij Opella. Een arrangeur stelt de klant centraal, kijkt wat die nodig heeft, en hoe dat ze dat samen kunnen invullen. “Daarna kijken we pas uit welke portemonnee het betaald moet worden”, zegt Ineke Wever, bestuurder bij Opella.

Oog en oor hebben voor de oudere is belangrijk
De benadering van de zorgvraag is inhoudelijk anders dan gebruikelijk. De arrangeur wil echt snappen wat de oudere nodig heeft om zijn of haar eigen leven te kunnen leiden. Daarbij is het belangrijk om oog en oor te hebben voor wat voor de oudere in kwestie echt belangrijk is en wat hem of haar voldoening geeft. De arrangeur kijkt daarbij ook nadrukkelijk naar de mogelijkheden binnen het netwerk rondom de klant, zoals familie. “De arrangeur heeft ook de taak om moeilijker onderwerpen bespreekbaar te maken. Bij dementie weet je bijvoorbeeld ongeveer wat het beloop is. De arrangeur stelt dan vragen zoals: hoelang denkt u het als echtpaar met elkaar vol te kunnen houden? Wie zijn er nog meer in het netwerk die een rol kunnen spelen? Wat je bijvoorbeeld vaak ziet, is dat ouders hun kinderen niet willen belasten. Dat is dikwijls op aannames gebaseerd. Als je het bespreekt zijn kinderen best wel bereid om wat te doen. Maar je moet het wel bespreekbaar maken.”

Andere oplossingen dan gebruikelijk
Een van de arrangeurs geeft een voorbeeld: “Een meneer met dementie wordt sinds kort geholpen door zijn dochter bij het douchen. Hij heeft in zijn hele leven nooit ergens hulp bij gevraagd. Het is voor hem dus heel moeilijk om hulp te aanvaarden. Vroeger vond ik het de taak van de thuiszorg om deze meneer zover te krijgen dat wij hem mochten douchen. Nu zie ik dat vader en dochter het beiden prettig vinden dat de dochter haar vader kan helpen bij het douchen. De dochter beschouwt het zelfs als quality time met haar vader.” Je komt door deze manier van werken tot andere oplossingen die soms minder kosten, maar die voor de klant niet slechter zijn in ervaren kwaliteit, vindt Wever. “In de zorg zitten heel veel vaste patronen. Als je eenzaam bent dan zorgen we dat je naar de dagbesteding gaat, want daar ontmoet je mensen. Dat is de gebruikelijke manier van werken. Maar als je eenzaam bent, heb je behoefte aan sociaal contact en daarvoor hoef je niet per se naar de professionele dagbesteding. Dat kan ook een kopje koffie met de buurvrouw zijn of een maatje die met jou iedere vrijdag naar de markt gaat.”

Arrangeur kan zelf indicatie voor Wmo stellen
In het geval er wel professionele ondersteuning nodig is, hebben de arrangeurs een bijzondere bevoegdheid gekregen om dat snel en adequaat te kunnen inzetten. Ze mogen, binnen het project, zelf een indicatie stellen voor de Wmo. Normaal gesproken kan alleen de gemeente dat doen, maar in het kader van dit project geeft de gemeente dat uit handen. “Dan gaat het over huishoudelijke hulp, begeleiding, dagbesteding en tijdelijke opname”, vertelt Bram Koppenaal, beleidsregisseur Wmo bij de gemeente Ede. “Voordat we daadwerkelijk met dit project aan de slag gingen, hebben we alle arrangeurs geschoold over hoe de toegang in de Wmo is geregeld. De gemeente geeft hiermee een stuk vertrouwen uit handen richting de arrangeurs. We checken wel de plannen van aanpak die de arrangeurs naar ons sturen om te kijken of het binnen de Wmo past, of dat het toch iets anders zou moeten zijn. Als er in een situatie op korte termijn ondersteuning nodig is, dan belt de arrangeur met ons telefoonteam en kijken ze samen welke hulp er gelijk kan starten.”

Ondersteuning van zorgverzekeraar en zorgkantoor
Naast de gemeente doet ook zorgverzekeraar Menzis letterlijk een duit in het zakje om het project mogelijk te maken. “Via onze inkoopmodule wijkgericht werken, stellen we geld beschikbaar waarmee de wijkverpleegkundige betaald kan worden om haar rol van arrangeur te kunnen uitvoeren”, zegt Marc Collast, teammanager regionale eerstelijnszorg bij Menzis. Opella kan met dit geld de rol van arrangeur beter organiseren.

Achter het geven van deze bijdrage schuilt een interessante motivatie. “We hebben als Menzis zorgverzekeraar en zorgkantoor een visie ontwikkeld op integrale ouderenzorg. Dit project in Ede sluit daar heel goed op aan. Hét speerpunt van deze visie is namelijk dat ouderen behoefte hebben aan één aanspreekpunt en daaraan wordt in dit project voldaan. De arrangeur heeft deze rol. Die is het aanspreekpunt voor de klant en de mantelzorger. Mensen kunnen op die manier beter hun weg vinden in de zorg, op de juiste plek terechtkomen en daardoor betere zorg en ondersteuning krijgen. Dat is voor ons als zorgverzekeraar en als Menzis zorgkantoor de voornaamste reden om hier aan mee te doen.”

Bijdrage aan oplossing probleem arbeidsmarkt
Het is niet alleen de individuele oudere die voordeel heeft bij deze manier van werken. Ineke Wever van Opella ziet nu al twee andere effecten: “We kunnen mensen langer thuis houden, er is dus uitstel van een verpleeghuisopname. Ook de wijkverpleging en de Wmo worden uitgesteld, omdat we eerst buiten de professionele zorg oplossingen proberen te vinden. Natuurlijk zetten we professionele hulp in als het moet, maar door creatiever te kijken kun je tot andere oplossingen komen. En dat is nodig. Er komt een enorme stijgende zorgvraag op ons af, maar het arbeidspotentieel groeit niet mee. Deze manier van werken is ook deels een oplossing voor de problemen op de arbeidsmarkt bij verzorging en verpleging”, is haar overtuiging.

Kostenreductie ouderenzorg
Door deze verschuiving van zorg is het goed mogelijk dat ook een kostenreductie ontstaat bij de ouderenzorg. De verwachting is dat door dit project bijvoorbeeld de relatief hoge kosten in de Wlz zullen dalen, waar tegenover staat dat de gemeente Ede naar alle waarschijnlijkheid meer kosten gaat maken voor de Wmo. Op dit moment is dat nog niet met cijfers te staven. Als blijkt dat deze verwachte kostenverschuiving daadwerkelijk plaatsvindt, zal de gemeente Ede hiervoor hoogstwaarschijnlijk een compensatie via het ministerie van VWS krijgen. Want ook VWS is betrokken bij dit project en volgt de resultaten met interesse.