Digitale zorg


Tijdens de coronacrisis bleek dat digitale zorg niet alleen kan bijdragen aan kwaliteit van zorg en leven, maar ook aan de toegankelijkheid van zorg. Ook is digitale zorg een middel om eigen regie en onafhankelijkheid van patiënten te vergroten. Zorgverzekeraars willen de ontwikkeling en inzet van digitale zorg daarom samen met zorgaanbieders versnellen. We streven daarbij gezamenlijk naar goede zorg, die aansluit bij de behoefte van de patiënt, op de juiste plek geleverd wordt en een redelijke prijs heeft. Digitalisering kan op die manier de effectiviteit van de zorg vergroten, bijdragen aan de betaalbaarheid, de kwaliteit op peil houden of verbeteren en de overspannen arbeidsmarkt in het zorgveld verlichten (quadruple aim).

Doelen
Zorgverzekeraars hebben voor de komende jaren forse ambities en doelen gesteld als het gaat om digitale zorg. Allereerst vraagt de juiste zorg op de juiste plek om een meer integrale benadering van inzet van zorg (digitaal waar het kan, gecombineerd met fysiek waar het moet, ofwel: hybride zorg). Hiervoor zijn aanpassingen in zorgpaden nodig (bv. digitale triage 1e lijn, digitale intake breed in 2e lijn, starten pilots hybride ziekenhuizen). Opschalen van deze nieuwe vorm van zorg betekent dat deze bestaande zorg vervangt en er dus niet bovenop komt. 
 

Zorgverzekeraars stellen de volgende doelen:

  • Zorgverzekeraars sluiten zich aan bij de ambitie van de NVZ om eind 2022 tenminste 25% van de poliklinische zorg digitaal te verlenen,
  • Zorgverzekeraars hebben eind 2024 met 80% van de zorgaanbieders in de MSZ-afspraken gemaakt over een hybride zorgaanbod voor patiënten met hartfalen, COPD en IBD. Dit is in lijn met de doelstellingen van de Vliegwielcoalitie.
  • Zorgaanbieders worden gestimuleerd al bewezen effectieve digitale innovaties te adopteren.

Keuzerecht voor de patiënt is een belangrijk vertrekpunt: digitaal waar het kan, fysiek waar het moet – maar altijd in overleg met de patiënt en zijn/haar naasten (samen beslissen). De afdeling zorgbemiddeling bij zorgverzekeraars kan de patiënt ondersteunen bij het vinden van een zorgaanbieder met een passend digitaal zorgaanbod. Door actieve promotie van digitale zorg door de zorgverzekeraar neemt de vraag naar digitale zorg toe. Uiteraard dient er daarom voldoende digitaal zorgaanbod ingekocht en beschikbaar te zijn.

Ambities zorgverzekeraars 20221
Om de doelen te realiseren hebben zorgverzekeraars gezamenlijk hun inkoopambities voor 2022 geformuleerd. De gezamenlijke inkoopambities digitale zorg luiden als volgt:

  1. Inrichten en in gebruik nemen van de randvoorwaardelijke zorginfrastructuur, waarbij aansluiting wordt gezocht met lopende VIPP-regelingen.
  2. Sectoroverstijgende focus op het behouden, bestendigen en verder uitbouwen van de digitale zorgtoepassingen die in de coronaperiode tot stand zijn gekomen. Enkel indien er al specifieke afspraken zijn gemaakt en hier draagvlak voor is in de sector of regio, worden deze afspraken opgenomen in het (gezamenlijke) zorginkoopbeleid.
  3. Zorgaanbieders worden gestimuleerd onderzoek te doen naar een meer integrale benadering van inzet van digitale zorg (hybride zorg) en daaraan gekoppeld de aanpassing in de zorgpaden; het gaat om vervanging van bestaande zorg in plaats van een handeling erbij. Dit draagt bij aan de juiste zorg op de juiste plek.
  4. Keuzerecht van de patiënt als belangrijk vertrekpunt: digitaal waar het kan, fysiek waar het moet – maar altijd in overleg met de patiënt (samen beslissen).
  5. Zorgaanbieders investeren waar nodig in het verbeteren van de digitale vaardigheden van hun zorgmedewerkers om hun te ondersteunen in de transformatie (https://www.digivaardigindezorg.nl/);
  6. Zorgaanbieders worden gestimuleerd al bewezen effectieve (duurzame) digitale innovaties te adopteren.
  7. Onderzoeken van het gebruik van slimme data en de mogelijkheden van artificial intelligence (financiering van initiatieven).

Transformeren zorgpaden
Zorgverzekeraars kijken naar de voorwaarden voor het voorkomen, verplaatsen en vervangen van zorg, in lijn met de uitgangspunten van de juiste zorg op de juiste plek. Hierbij hebben we ook aandacht voor de digitale vaardigheden van zowel cliënten als zorgaanbieders. Door inzet van passende digitale of hybride zorg, die bewezen effectief is óf waarvoor gedurende experimentfase bewijs verzameld wordt, transformeren we zorgpaden. Dit leidt tot beter passende zorg voor de patiënt en houdt deze zorg toegankelijk en betaalbaar. Naast de voordelen voor zorgverlener en patiënt, vermindert digitale zorg reisbewegingen en verlaagt het de benodigde huisvestingscapaciteit van instellingen, wat verlaging van de footprint op kan leveren.

Zorgcommunicatie
Om een generiek benaderbare landelijke zorginfrastructuur te realiseren willen we samen met zorgaanbieders en VWS komen tot afspraken. Afspraken waarin de noodzakelijke randvoorwaarden hiervoor geborgd zijn. Initiatieven die hieraan bijdragen worden gestimuleerd met o.a. deelname aan de VIPP-regelingen. Om daarin ook de patiënt centraal te stellen is de gegevensuitwisseling met PGO’s een noodzakelijke vereiste.

In het Informatieberaad hebben zorgaanbiederbranches, de Patiëntenfederatie, VWS en ZN gezamenlijk een aantal prioritaire gegevensuitwisselingen vastgesteld. Ook zijn een vijftal focusprogramma’s gedefinieerd die hier invulling aan moeten geven. Prioriteit ligt bij de programma’s Registratie aan de bron, Twiin, MedMij, eOverdracht en MedicatieOverdracht. Een belangrijke randvoorwaarde is dat zorgaanbieders gebruik maken van een landelijke zorginfrastructuur met gemeenschappelijke voorzieningen voor functies als adressering, toestemming, identificatie, authenticatie en autorisatie.

Vastleggen gebruik
Zorgverzekeraars zullen het gebruik van zorginfrastructuren en gemeenschappelijke voorzieningen in zorginkoopcontracten gaan vastleggen. Zeker zolang gebruik hiervan nog niet wettelijk verplicht is. Op die manier wordt gebruik van voorzieningen bevorderd en worden digitale ontwikkelingen gestimuleerd. Dit zal in de eerste jaren nog vooral in de trant van attendering en stimulering zijn via een ‘pas toe of leg uit’ principe. Na verloop van tijd zullen de afspraken een verplichtend karakter krijgen, als dit dan nog niet via wetgeving is geregeld.

Softwareleverancier: focus op aanbieder
Door niet te concurreren op het gebied van infrastructuren en gemeenschappelijke voorzieningen, ontlasten zorgverzekeraars de softwareleveranciers. Deze kunnen zich daardoor als marktpartij richten op een zo goed mogelijk product voor hun klant: de zorgaanbieder. Zorgverzekeraars gaan zo efficiënt met de benodigde (ICT) middelen om én stimuleren digitale gegevensuitwisseling in de zorg. Gezamenlijk borgen we zo een efficiënte en veilige gegevensuitwisseling in de zorg waar de verzekerde optimaal van profiteert.

Ambities 2023 en verder
Ook na 2022 blijven zorgverzekeraars fors inzetten op digitale zorg. Zorgverzekeraars willen dan maatwerkafspraken maken per sector met gericht stimuleringsbeleid voor achterblijvende sectoren.

We willen het gebruik belonen van slimme data (mogelijkheden artificial intelligence) die gezondheidswinst oplevert. Die beloning kan zijn in de vorm van bekostiging, ondersteuning en eventueel financiering van initiatieven. Ook willen zorgverzekeraars de afbouw van ‘stenen’ belonen waar deze vervangen worden door digitale zorg.

1 Zorgverzekeraars en zorgkantoren nemen ieder de ambities op in hun inkoopbeleid, eventueel wel in andere bewoording.